ECKARTS NOTES. Click here to read more and order!

“Ik wil mensen verleiden het anders te doen.”

Jul 01, 2005 (Speakers Academy , Annemarie Postma )

Hij staat op het punt om in Dubaï enkele 'Dubaïaanse prinsjes een schop onder hun hol' te geven. Samen met Anita Roddick en Donald Trump zal hij de komende dagen lezingen geven in dit Verenigde Arabische Emiraat. Daarna woont hij een internationale milieubijeenkomst bij in San Fransisco, de plaats waar hij een school oprichtte waarop hij zelf college geeft. Hij was oprichter van BSO/Origin, het eerste Europese bedrijf dat een milieu paragraaf in haar jaarverslag had, en was pionier op het gebied van duurzaam ondernemen in Nederland. Nadat hij zijn bedrijf in 1995 verkocht aan Philips richtte hij het bedrijf Ex'tent Green Venture Capital op. Eckart Wintzen (66) over het milieu, breedband, welvaart, geluk en de toekomst van de mensheid. 'Ik heb altijd de verantwoordelijkheid van geld gevoeld'.

Pour être heureux, il faut vivre caché, luidt een Frans gezegde. Om gelukkig te zijn moet men verborgen leven. Daaraan moet ik denken als ik in Austerlitz de afslag neem naar het bedrijf van Wintzen. Een zandpad door het bos, steeds opnieuw geheimzinnige houten wegwijzers die je het gevoel geven op weg te zijn naar de padvinders. Felle voorjaarszonnestralen die als laserbeams hun licht door het bladerdek schieten, afgewisseld door wat frisse regendruppels. Vogelgeluiden die ik al jaren niet meer heb gehoord en de geur van groen, veel groen. En net wanneer ik me afvraag waar ik in hemelsnaam terecht kom doemt er een oud schoolgebouw op, even sprookjesachtig en intiem als de Ex'tent website al deed vermoeden.

Zelden heb ik zo'n smaakvol bedrijfspand gezien. Ingetogen en verfijnd. Sisaltouw op de vloer, afgewisseld met authentieke brede krijtachtige houtdelen. Grote vazen met kraakverse bloemen, potten met exotische planten. Houten tafels, felgekleurde banken en kaarsen in de hal. Alles in het pand is vervaardigd van natuurlijke materialen, overal is gekeken naar milieuvriendelijke oplossingen. En dat is voelbaar. Er hangt rust en sereniteit in het gebouw en het ruikt er naar hout. Als ik naar de kamer van Wintzen wordt geleid valt me op dat ook in de kamers van collega's bloemen en kaarsen staan. Niet voor de show, maar vanuit een levensfilosofie. Niet in eerste instantie voor de gasten, maar vanuit zelfrespect en respect voor het leven.

Bandbreedte

Wintzen zit als ik binnenkom net voor (of moet ik zeggen 'achter'?) de inmiddels bekende Eckart Wintzen-telefoon met zijn vrouw te bellen. De Eyecatcher, zo luidt de officiële naam van de telefoon, heeft als vernuft een spiegel waardoor je de spreker aan de andere kant recht in de ogen kunt kijken, en is een gepatenteerde vinding van Wintzen. Al jaren is hij vurig pleitbezorger van deze manier van communiceren. 'Waarom duizend kilo auto bewegen als je maar twee kilo hersenen nodig hebt om te communiceren?' Reizen vind hij de allergrootste milieuverspilling. 'Al die verkeersproblemen. Hoeveel transport kun je vermijden door betere communicatie? Beweeg de elektronen in plaats van de atomen! Breedband, dat is de toekomst. Nederland Transportland is passé, want zelfs als we de hele Rijndelta en Betuwe asfalteren of vol pletteren met goederenlijntjes, dan zal dat niet voldoende bijdragen aan onze economie. Innovatie krijg je niet door wat extra geld aan business as usual te geven. Maar door unusual business te stimuleren. Minister Balkenende zei in een toespraak voor het Amerikaanse bedrijfsleven dat wij aantrekkelijk zijn als vestigingsland 'door onze internationale atmosfeer, door de goede ict-infrastructuur, het opleidingsniveau van werknemers en het gunstige fiscale klimaat. Inderdaad over informatica hoeven we niet te klagen, maar over onze communicatie-infrastructuur zou ik het graag eens met hem hebben. Juist voor die innovatieve bedrijven die hij zo graag wil aantrekken en stimuleren zich hier te vestigen is één ding enorm belangrijk: is er genoeg bandbreedte. Ik vraag mij af of hij zich realiseert dat er zich een hele nieuwe wereld aan het ontwikkelen is, een wereld waar glasvezel zorgt voor breedband met ongelimiteerde connectiviteit, waar iedereen met iedereen onafgebroken verbonden is. Een wereld waar de fysieke plaats van mensen en computers er niet meer toe doet omdat men op afstand virtueel met elkaar kan werken, leren en spelen. Een wereld, waar afstand geen rol meer speelt en mobiliteit gedeeltelijk wordt vervangen door connectiviteit´.

´Utopie? Nee, absoluut niet, de trends zijn heel duidelijk zichtbaar en de technologie is er volledig klaar voor. Het enige probleem is dat het hier gaat om een kwantumsprong, een grote stap met veel gevolgen. Om die stap te maken moeten de grote stakeholders, zoals kabelaars, telecommunicatiebedrijven en gemeenten bij elkaar worden gebracht. Er moeten wetten worden aangescherpt, publiek private samenwerking worden opgezet en financiële impulsen worden gegeven want er moet zo hier en daar flink wat worden afgeschreven.

Het doel is belangrijk genoeg: een technologisch geavanceerde infrastructuur waar zowel grote traditionele als vernieuwende ondernemers op af komen. KLM-oprichter Albert Plesman had destijds ook door dat als je in een technologisch veranderende wereld een voorsprong wilt halen, je geen rapporten moet schrijven maar iets moet dóén. Actie, dus! Nederland en de wereld van vernieuwers zal u dankbaar zijn en reken maar dat voor die 'structurele versterking van onze economie' een breedband infrastructuur aanzienlijk effectiever zal blijken te zijn dan het klaarzetten van een paar innovatiepotjes of investeringen in verouderde Transportland-projecten zoals de Betuwelijn. Kortom, zorgen dat breedband op de agenda komt, eerst die van Nederland en dan die van Europa´.

On the move

Buiten regent het inmiddels pijpenstelen, wat heerlijk klettert op het dak. Terwijl ik twee boerenboterhammen krijg met daarop kaas, tomaat, komkommer, zelfs een rood uitje en een beetje mayonaise loopt Eckart Wintzen naar de openhaard in de kamer en gooit er nog een houtblok op. Zou zijn vrouw hem kleden vraag ik me af als ik hem gehurkt bij de haard zie zitten. Hij draagt een hip overhemd, trendy sportschoenen en een donkerbruine corduroy broek. Hij draagt een rond brilletje, heeft lang grijs haar en een baard. Een beetje het jaren-60 Provo type, waarvan je verwacht dat hij rijdt in een Deux Cheveaux. Ik blijk er niet ver naast te zitten. Zijn vriendin zoekt inderdaad zijn kleding uit, hij reed als directeur van BSO al in een witte Peugot 205 en nu ook weer, ondanks zijn vele geld, in een eenvoudige ´hybride´ auto. 'Fuck de mode', zegt hij. 'Tot voorkort gingen mijn spijkerbroeken mee tot ze versleten waren'. Groot wonen doet hij ook niet. 'Mensen vullen welstand te materieel in; verwarren welstand, welbevinden en welvaren met elkaar. 15% van het inkomen wordt besteed aan 'food en shelter', dus eten en dak boven je hoofd. En de rest gaat op aan "spelletjes". Daarmee bedoel ik: kleren die je niet nodig hebt, verkloot eten en een te groot huis. We hebben een verkeerde interpretatie van het woord 'geluk'. Het gaat altijd maar over méér hebben. Ik heb meer dan jij, en vandaag heb ik meer dan gisteren. Wij willen voortdurend on the move. Het gaat erom leren gelukkig te zijn met wat je hébt'.

Eckart is een wakkere, oorspronkelijke man boordevol ideeën en is uitermate doelgericht. Hij heeft een taak te vervullen in deze wereld: de wereld te helpen verbeteren. Mensen vertellen hoe het moet doet hij niet. 'Ik wil mensen verleíden het anders te doen'. Ex'tent is zijn verleidingsvehikel; een bedrijf dat kapitaal verstrekt aan innovatieve bedrijven in ruil voor aandelenkapitaal. Ex'tent neemt echter anders deel in projecten dan andere investeerders die het doorgaans uitsluitend gaat om de te behalen winst. Ex'tent investeert in bedrijven die helpen de huidige economie minder materieel te maken. 'Vanuit elk project willen we financiële, sociale en milieuopbrengsten. Eckart noemt zijn missie: "Groen, goed voor mensen, planeet en winst". Door onze investeringen proberen we bíj te dragen. Daar gaat het om. Een economie waar iedereen beter van wordt op een eerlijke manier, met minder verspilling van natuurlijke bronnen'. Ik heb altijd de verantwoordelijkheid van geld gevoeld', aldus Wintzen. 'Heb altijd geweten: dit is mij toevertrouwd door het universum, en ik moet daar iets positiefs mee doen'.

Onttrokken waarde

Op een andere manier naar economie kijken, het woord 'welvaart' heroverwegen en belasting op toegevoegde waarde veranderen in belasting op 'onttrokken waarde'. Dat zijn ongeveer de uitgangspunten van de visie van Wintzen op Duurzaam Ondernemen. 'Onze Westerse economie opereert in een totaal conflict met de toekomst van onze planeet, en daardoor in conflict met de toekomst van het menselijke leven zelf', zegt Wintzen.'We vernietigen natuurlijke bronnen in een steeds hoger tempo, zonder er ons - in de meest letterlijke zin van het woord - rekenschap van te geven. We betalen niet voor ze, en houden geen enkele rekening met de kosten om ze te vervangen. In de vroege 90-er jaren stelde ik al voor om een waarde toe te kennen aan de bronnen die we uit de natuur putten, en die geschatte waarde vervolgens te gebruiken als basis voor een belastingsysteem. Zonder zo'n taxatiesysteem, en zonder de wettelijke verankering van de waarde van natuurlijke bronnen, zal niemand investeren - op de noodzakelijke schaal - in nieuwe energietechnologieën. En zonder dat zal het management van deze planeet niet de aandacht en het geld krijgen dat nodig is voor een solide toekomst voor de mensheid. Zonder zal de planeet voort kunnen. De mensheid zal dat niet'.

Duurzaam ondernemen heeft te maken met een totale bewustzijnsomslag. Alles waar de planeet onder lijdt zou belast moeten worden, stelt Wintzen. 'Steden moeten het voortouw nemen in het voeren van een ecologische boekhouding'. In 1990 was BSO het eerste Europese bedrijf dat een milieuparagraaf in haar jaarverslag had opgenomen. Het bedrijf nam haar milieukosten- en baten mee door het berekenen van onttrokken waarde, de mate waarin haar activiteiten en producten het ecosysteem belastten gedurende hun levensduur. Deze last wordt in financiële termen uitgedrukt op basis van de kosten van een houdbaar alternatief of de herstelkosten van de door het product aangerichte milieuschade. Hoewel niet alle factoren bij deze berekening te bepalen zijn, is volgens Wintzen een ecologische boekhouding voor bedrijven en overheden een belangrijkste eerste stap naar invloed op het milieu. 'We moeten onder ogen zien dat de enige drijvende kracht in de wereld business is. Simpel idealisme zal de klus daarom beslist niet klaren'.

» Article index